Tarih ve Kültürün Kesişme Noktası: Trabzon’un Akçaköy Mahallesi

Karadeniz’in doğusunda, Trabzon’un Akçaabat ilçesine bağlı olan Akçaköy, köklü geçmişi ve farklı kültürlerin izlerini taşıyan zengin tarihiyle dikkat çeken yerleşimlerden biridir. Günümüzde mahalle statüsünde olan bu şirin beldenin kökenleri İslam öncesi döneme kadar uzansa da kesin kuruluş tarihi bilinmemektedir.

“Güneş” Ten Gelen Kadim İsim: İle

Akçaköy’ün bilinen en eski adı “İLE”dir. Bu ismin, Yunancada “güneş” anlamına gelen Ilios (ήλιος) kelimesinden türediği düşünülmektedir.

Osmanlı dönemine ait 1530 yılı kayıtlarında yerleşim, yine İle adıyla Akçaabat nahiyesine bağlı bir köy olarak karşımıza çıkar. Tarihi nüfus kayıtları incelendiğinde köyün çok kültürlü yapısı açıkça görülmektedir:

• 1835-1842: Sayımlarda sırasıyla 24 ve 30 Rum erkek nüfusu kaydedilmiştir.
• 1847: Köyde 52 hanede 195 Müslüman erkek ve 7 hanede 32 Ermeni erkek yaşamakta olup Rum nüfusa rastlanmamıştır.
• 1877: Köydeki hane sayısı 120’ye ulaşmış; Müslüman, Ermeni ve Rum toplulukları bir arada yaşamıştır.

Cumhuriyet Dönemi ve İsim Değişikliği

Cumhuriyet’in ilk yıllarında da İle ismiyle Akçaabat kazasına bağlı kalan yerleşimin adı, 1959 yılında çıkarılan 7267 sayılı kanunla değiştirilmiştir. Eski ismin “yabancı kökenli olması ve karışıklığa yol açabileceği” gerekçesiyle köyün yeni adı Akçaköy olmuş ve 1960 nüfus sayımından itibaren resmi kayıtlara bu isimle geçmiştir.

2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı Büyükşehir Kanunu ile Akçaköy Belediyesi kapatılmış ve belde, Akçaabat ilçesine bağlı bir mahalle statüsüne dönüştürülmüştür.

Fetih Sonrası Yerleşim ve Yaylacılık Kültürü

Yazılı kaynaklara göre, Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethinden sonra Anadolu’nun çeşitli bölgelerinden getirilen Türk nüfus bölgeye yerleştirilmiştir. İlk zamanlarda daha çok kıyı şeridinde kalan halk, nüfusun artmasıyla birlikte iç ve yüksek kesimlere doğru yayılmaya başlamıştır.

Şehir merkezinden Akçaköy bölgesine gerçekleşen ilk göçlerle birlikte, 1750’li yıllardan itibaren bu coğrafya aktif bir yayla olarak kullanılmaya başlanmış ve günümüzdeki yerleşim dokusunun temelleri atılmıştır.

Nesiblog // Yazı Merkezi