101 Özbek Türkü “Untermensch” ve Nazi Propagandası…!

1941 yılında Nazi Almanyası, Sovyetler Birliği’ne saldırdığında binlerce askeri esir aldı. Ancak bu 101 kişi, Joseph Goebbels’in propaganda makinesi için özel olarak seçilmişti. Çoğunluğu Semerkantlı Özbeklerden oluşan bu grup, çekik gözleri ve farklı fiziksel özellikleriyle Naziler tarafından “aşağı insan” (Untermensch) olarak yaftalanmıştı.

Nazilerin planı şuydu: Bu askerleri Hollanda’daki Amersfoort Toplama Kampı‘na götürecek, onları halkın önünde sefil bir halde sergileyecek ve böylece Alman halkına “Bakın, savaştığımız ‘barbarlar’ bunlar, biz üstün bir ırkız” mesajını vereceklerdi.

“Bir Somun Ekmek” Deneyi

Esirler, kamp boyunca korkunç işkencelere ve açlığa maruz bırakıldı. Naziler, final sahnesi için bir kurgu hazırladı: Açlıktan ölmek üzere olan bu 101 Özbek askerinin ortasına bir somun ekmek atılacak, askerler ekmek için birbirini parçalarken bu anlar videoya çekilip propaganda filmi yapılacaktı.

Ancak evdeki hesap çarşıya uymadı.

Ekmek ortaya atıldığında, beklenen vahşet yaşanmadı. En yaşlı asker ekmeği yerden aldı, küçük parçalara böldü ve herkese eşit şekilde dağıttı. Özbek askerleri, açlıktan ölmek üzere olmalarına rağmen vakarlarından ödün vermediler; ekmeği birbirlerine ikram ederek, Nazilerin tüm dünyaya göstermek istediği “vahşi” imajını yerle bir ettiler.

Ormandaki Sessiz İnfaz

Propaganda planı çöken Naziler için bu askerler artık “gereksiz” bir yüke dönüşmüştü. 1941-42 kışının sert şartlarında 24 asker hastalık ve açlıktan hayatını kaybetti. Geriye kalan 77 Özbek Türkü, 9 Nisan 1942 sabahı saat 06:30’da kampın yakınındaki ormanlık alana götürüldü.

Görgü tanıklarının ifadelerine göre, ölüme yürürken bile birbirlerinin ellerini tutuyor ve vatan şarkıları söylüyorlardı. O sabah, 77 Türk askeri kurşuna dizilerek şehit edildi ve toplu bir mezara gömüldü.

Yıllar Sonra Gelen Adalet: Remco Reiding

Bu olay, savaşın karmaşasında tam 50 yıl boyunca unutuldu. Ta ki Hollandalı gazeteci Remco Reiding bu mezarların izini sürene kadar. Reiding, yıllarca süren araştırmaları sonucunda bu askerlerin kimliklerini belirlemeye çalıştı.

“Eğer onlara isimlerini geri vermezsek, Naziler 80 yıl sonra bile kazanmış sayılır.” — Remco Reiding

Bugün, Amersfoort yakınlarındaki Rusthof Mezarlığı‘nda bu 101 kahraman için dikilmiş anıtlar bulunuyor. 2021 yılında ilk kez bir askerin ismi (Kadiru Xatam – Hatem Kadirov) tespit edildi ve ailesine ulaşıldı.

Neden Unutmamalıyız?

Bu hikaye sadece bir savaş trajedisi değil; aynı zamanda kültürel mirasın, aile terbiyesinin ve insanlık onurunun en zor şartlarda bile nasıl korunduğunun kanıtıdır. 101 Özbek Türkü, bir somun ekmeği bölüşerek sadece karınlarını doyurmadılar; bir ideolojinin kibrini de yerle bir ettiler.

Ruhları şad olsun.

Nesiblog // Haber Merkezi